Nadmierna senność u osób starszych – przyczyny i zapobieganie

Już jakiś czas temu Światowa Organizacja Zdrowia WHO zakwalifikowała bezsenność do chorób cywilizacyjnych, niejako podkreślając tym samym, jak dużą rolę dla ludzkiego zdrowia i samopoczucia ma sen. Bezsenność to jednak nie jedyna dolegliwość dotycząca snu, która niekorzystnie odbija się na codziennym funkcjonowaniu naszego organizmu. Trudniejsza w zdiagnozowaniu jest nadmierna senność, a warto mieć świadomość tego, że i ona może skutkować poważnymi konsekwencjami. Jak rozpoznać i zwalczyć nadmierną senność u osób starszych?

Senność u osób starszych – czym jest i jak ją zmierzyć?

Na pierwszy rzut oka senność w ciągu dnia, popołudniowa drzemka czy przysypianie przed telewizorem nie wydaje się niczym niepokojącym. I faktycznie, bardzo często trudno jest określić, czy zmęczenie jest pojedynczym incydentem, czy też problemem wymagającym diagnozy i leczenia.

Nadmierna senność i zmęczenie, choroba znana w medycynie jako hipersomnia, to zaburzenie snu, charakteryzujące się uczuciem zmęczenia i senności w ciągu dnia mimo przespania nocy, a często także przedłużaniem się snu.

Nadmierna senność u starszych ludzi według skali senności Epworth

Jak stwierdzić, czy nagła senność w ciągu dnia jest pojedynczym incydentem czy poważniejszym problemem? Określenie tego bywa nie lada wyzwaniem, ponieważ diagnoza opiera się na subiektywnych odczuciach pacjenta, ewentualnie spostrzeżeniach osób z jego otoczenia.

Żeby stwierdzić senność u osób starszych stosuje się tak zwaną skalę senności Epworth (ang. Epworth Sleepiness Scale, ESS). Skalę ESS stosuje się w ocenie zaburzeń snu, a polega ona na określeniu przez pacjenta prawdopodobieństwa zaśnięcia w konkretnych sytuacjach.

 

Skala senności Epworth

Proszę określić, jak duże było w ostatnim czasie prawdopodobieństwo zaśnięcia w wymienionych poniżej sytuacjach, w odróżnieniu od uczucia ogólnego zmęczenia. Jeśli Pan/i nie wykonywał/a tych czynności w ostatnim czasie, proszę je sobie wyobrazić i określić, jak wpłynęłyby one na Pana/ią.

Proszę posłużyć się poniższą skalą od 0 do 3 i wybrać cyfrę najbardziej pasującą do każdej sytuacji:

0 = zerowe prawdopodobieństwo zaśnięcia;

1 = małe prawdopodobieństwo zaśnięcia;

2 = średnie prawdopodobieństwo zaśnięcia;

3 = duże prawdopodobieństwo zaśnięcia

 

Sytuacja

Prawdopodobieństwo zaśnięcia

Siedzenie i czytanie

0

1

2

3

Oglądanie telewizji

0

1

2

3

Bierne siedzenie w miejscach publicznych (np. w teatrze, za zebraniu)

0

1

2

3

Jako pasażer w samochodzie, jadąc przez godzinę bez odpoczynku

0

1

2

3

Leżenie i odpoczywanie po południu, jeśli okoliczności na to pozwalają

0

1

2

3

W czasie rozmowy, siedząc

0

1

2

3

Spokojne siedzenie po obiedzie bez alkoholu

0

1

2

3

W samochodzie, podczas kilkuminutowego postoju w korku lub na czerwonym świetle

0

1

2

3

Suma punktów

 

 

Nadmierna senność u starszych ludzi (oczywiście młodszych osób także dotyczy powyższa skala) zostaje stwierdzona, gdy suma punktów w skali senności Epworth przekracza 10.

Senność patologiczna u osób starszych

Powyższe badanie pomaga także stwierdzić inne zaburzenia snu – zespół bezdechu śródsennego czy senność patologiczną. Senność patologiczna u osób starszych zostaje stwierdzona wtedy, gdy suma punktów w badaniu Epworth wynosi powyżej 15.

Patologiczna, ciągła senność jeszcze bardziej oddziałuje na codzienność: pracę, aktywność, a nawet relacje międzyludzkie. Wiąże się też z niebezpieczeństwem dla zdrowia, o czym piszemy poniżej.

Nadmierna senność – przyczyny

Czym jest spowodowana nadmierna senność? Przyczyny tej dolegliwości mogą być bardzo różne, dlatego jeśli senność w ciągu dnia u osób starszych nie jest związana z wysiłkiem fizycznym, intelektualnym lub zbyt wymagającym trybem życia, powinny udać się do lekarza.

Nadmierna senność u osób starszych może być spowodowana:

  • cukrzycą – cukrzyca jest chorobą bardzo powszechną u seniorów, a zwykle poza sennością w ciągu dnia objawia się częstym oddawaniem moczu w dużych ilościach, wzmożonym pragnieniem oraz skłonnościami do infekcji układu moczowego;
  • przewlekłą niewydolnością serca – u osób starszych często występują także choroby układu sercowo-naczyniowego. W tym przypadku osłabienie i senność u osób starszych mogą towarzyszyć szybkiemu męczeniu się, dusznościom podczas spoczynku lub wysiłku, zawrotom głowy czy kołataniu serca;
  • zaburzeniami psychicznymi – chociaż o depresji wśród seniorów nie mówi się wiele, nie jest ona rzadkością. Co więcej, zaburzenia psychiczne, takie jak depresja, stany lękowe czy przewlekły stres mogą wzmagać senność u osób starszych. Towarzyszy im często rezygnacja, utrata zainteresowań, brak odczuwania przyjemności i obniżony nastrój.

Nadmierna i przewlekła senność może być także wynikiem niedoczynności tarczycy, obturacyjnego bezdechu sennego czy przewlekłego zmęczenia.

Senność u osób starszych w ciągu dnia – konsekwencje

Do czego może prowadzić nadmierna senność u osób starszych w ciągu dnia? Oczywiście, wiele skutków senności i zmęczenia będzie dla seniorów mniej odczuwalnych niż dla nastolatków, studentów i osób pracujących. Hipersomnia prowadzi bowiem często do gorszej funkcjonalności intelektualnej, problemów ze skupieniem, nauką i koncentracją. Trzeba jednak pamiętać, że senność może skutkować również zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca czy otyłość, oraz skłonnościami do sięgania po używki (w przypadku osób starszych chodzi tu przede wszystkim o kawę i papierosy).

Istotny jest jednak fakt, że nadmierna senność przyczynia się do upadków i różnych wypadków, co jest szczególnie niebezpieczne dla seniorów, którzy często borykają się z dolegliwościami mięśni, stawów i kości.

Jak zwalczyć senność w ciągu dnia?

To, jak zwalczyć senność w ciągu dnia, jest zależne od wielu czynników. Czasem wystarczy stosowanie metod behawioralnych (np. wydłużanie czasu spędzanego w nocy w łóżku do min. ośmiu godzin i planowanie krótkich drzemek w ciągu dnia), a czasem konieczne jest wdrożenie leczenia farmakologicznego, w niektórych przypadkach uwzględniającego także leki antydepresyjne. Niezbędne jest również leczenie choroby leżącej u podstaw nadmiernej senności. Z tego powodu niepokojące objawy powinny skłonić do wizyty u lekarza pierwszego kontaktu.

Źródła:

  1. https://epworthsleepinessscale.com/about-the-ess/
  2. https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/71407,hipersomnie-nadmierna-sennosc
  3. https://diag.pl/pacjent/artykuly/nadmierna-sennosc-i-zmeczenie-co-moze-byc-przyczyna-niezbedne-badania/#2-Nadmierna-sennosc-przyczyny

Zapraszamy do kontaktu

Zostaw wiadomość, oddzwonimy do Ciebie

Odzwiedź nas w centrach rekrutacyjnych

Caring Personnel - centra rekrutacyjne
Caring Personnel - centra rekrutacyjne
Caring Personnel - centra rekrutacyjne
Caring Personnel - centra rekrutacyjne
Caring Personnel - centra rekrutacyjne
Caring Personnel - centra rekrutacyjne
Centrum rekrutacyjne w Toruniu:

ul. Dominikańska 9
87-100 Toruń
(Nowy Arsenał, okolice Starego Miasta)

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
tel: +48 530 843 127

Centrum rekrutacyjne w Sosnowcu:

ul. 3 Maja 7
41-200 Sosnowiec

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
tel: +48 514 403 705

Centrum rekrutacyjne w Skarżysku-Kamiennej:

Legionów 122d pok. 104
26-110 Skarżysko-Kamienna

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
Prosimy o wcześniejszy kontakt telefoniczny:
tel: +48 501 710 100

Mobilny punkt rekrutacyjny w Rzeszowie:

Rekrutacja mobilna

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
Prosimy o kontakt telefoniczny:

Zadzwoń lub wyślij sms
Biuro w Warszawie:

Biuro Obsługi Klienta

Wyślij wiadomość email

Formularz kontaktowy

Pola oznaczone * są wymagane