Starość z pewnością może być pięknym okresem, podczas którego korzysta się z uroków życia, odpoczywa i oddaje się swoim zainteresowaniom. Jednak wiek podeszły to również czas, w którym człowiek jest narażony na różnego rodzaju choroby starcze. Jakie dolegliwości i schorzenia najczęściej dotykają osoby po 60. roku życia? Właśnie o tym mówimy w poniższym artykule.
Kiedy występuje choroba starcza, czyli o tym, kim w ogóle jest senior?
Mówiąc o wszelkiego rodzaju problemach zdrowotnych osób starszych, powinniśmy zacząć od wyjaśnienia, kiedy w ogóle możemy mówić o chorobach seniorów. Pojęcie „seniora” może być bowiem dość nieprecyzyjne i różne osoby mogą inaczej definiować ten termin – jedni kojarzą go z niepełnosprawnościami ruchowymi i niedołęstwem, a dla innych seniorem będzie osoba, która przeszła na emeryturę. Co więcej, pojęcie „starości” zmienia się na przestrzeni lat – przykładowo, gdy w starożytności ludzie żyli średnio około 35 lat, już 30-latek był uważany za seniora. Z czasem, dzięki rozwojowi medycyny, postępom w higienie i ogólnej poprawie warunków życiowych, długość życia się wydłużyła, co sprawiło, że także granica starości została przesunięta. Kiedy zatem mówimy o starości obecnie?
Najlepszym rozwiązaniem będzie odwołanie się do Międzynarodowej Organizacji Zdrowia (WHO), która uznaje, że starość zaczyna się w wieku 60 lat. To właśnie po 60. roku życia narządy wewnętrzne szybciej się zużywają, a komórki organizmu regenerują się słabiej i wolniej, co również sprzyja większemu prawdopodobieństwu wystąpienia różnych chorób. Z punktu widzenia medycyny starość dzielimy na trzy okresy:
- Okres starości wczesnej (wiek podeszły) – formalnie okres trwa od 60. do 75. roku życia, jednak w rzeczywistości granica między wiekiem średnim a podeszłym jest płynna;
- Okres starości późnej (wiek starczy) – umownie uznaje się, że osoby w wieku starczym to te, które mają 75-90 lat;
- Długowieczność (wiek sędziwy) – wiek sędziwy trwa od 90. roku życia do śmierci.
Czym są choroby geriatryczne?
Choroby wieku starczego mogą dotyczyć zarówno fizyczności, jak i sfery psychicznej. Co więcej, często wynikają one nie tylko z czynników, na które, jako ludzie, mamy wpływ, ale także z naturalnego starzenia się organizmu. Te czynniki sprawiają, że konieczne było utworzenie dziedziny medycyny, która kompleksowo patrzyłaby na problemy zdrowotne osób starszych i brała pod uwagę wszystkie aspekty związane z ich występowaniem – starzejący się organizm, środowisko życia, stan psychiczny, styl życia, dietę czy inne występujące choroby.
To właśnie z tego powodu w 1909 roku przez amerykańskiego lekarza, Ignatza Leo Naschera został wymyślony termin „geriatria”. Choroby, którymi zajmuje się ta dziedzina medycyny, najprościej można opisać chorobami okresu starczego. Zadaniem geriatrii jest bowiem zapewnienie kompleksowej opieki seniorom. Choroby geriatryczne to wszystkie schorzenia typowe dla wieku po 60. roku życia. Sama geriatria łączy w sobie elementy psychiatrii, farmakologii, neurologii, okulistyki czy ortopedii.
Najczęstsze choroby wieku podeszłego
Trzeba mieć świadomość tego, że istnieją różne choroby osób słabszych, a wymienienie ich w stosunkowo krótkim artykule byłoby tyleż niemożliwe, co pozbawione większego sensu. Dlatego właśnie poniżej skupiliśmy się na kilku powszechnie występujących schorzeniach, które dużym cieniem kładą się nie tylko na okres starości osoby chorej, ale często także, niestety, codzienność jej bliskich.
Nadciśnienie tętnicze
Nadciśnienie tętnicze to jedna z najczęściej występujących chorób u osób w podeszłym wieku, choć trzeba mieć świadomość tego, że nie jest to typowa choroba starości. Szacuje się, że na nadciśnienie tętnicze choruje nawet co trzeci dorosły Polak.
Warto jednak wiedzieć, że na nadciśnienie szczególnie narażone są osoby starsze. Czynnikami, które zwiększają prawdopodobieństwo zachorowania na nadciśnienie tętnicze, są między innymi siedzący tryb życia i brak aktywności fizycznej, duże spożycie soli, otyłość brzuszna czy po prostu naturalne starzenie się organizmu. Optymalnym ciśnieniem dla osób po 60. roku życia jest 134/87 mg Hg.
Choć w łagodnej postaci nadciśnienie można łatwo leczyć farmakologicznie oraz zmieniając tryb życia, sprzyja ono innym schorzeniom – między innymi udarom, zawałowi serca, czy niewydolności nerek.
Cukrzyca typu 2
Cukrzyca jest chorobą metaboliczną, która objawia się nieprawidłowym poziomem glukozy we krwi. Szczególnie powszechna wśród seniorów jest cukrzyca typu 2 (choć trzeba pamiętać, że często jest diagnozowana również u osób po 45. roku życia), która objawia się wysokim poziomem cukru oraz odpornością na insulinę i jej niedoborami.
Do czynników, zwiększających ryzyko zachorowania na cukrzycę, zalicza się przede wszystkim niezdrowy tryb życia (nieprawidłowa dieta, nadużywanie alkoholu), brak aktywności fizycznej oraz otyłość. Ta choroba starcza może mieć powikłania w postaci zawału serca, choroby niedokrwiennej serca, udaru mózgu czy uszkodzenia nerek lub nerwów.
Choroba Parkinsona
Gdy mówimy o chorobach starczych, nie sposób nie wspomnieć o zespole Parkinsona. Mimo tego, że Parkinson jest już znany od stuleci, do tej pory nie udało się znaleźć konkretnej przyczyny tej choroby osób starszych. W czasie choroby następuje zanik komórek dopaminergicznych, które są odpowiedzialne za regulowanie dopaminy – neuroprzekaźnika niezbędnego do prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego. Postępujące zwyrodnienie struktur mózgu powoduje, że chory ma problemy z koordynacją, regulacją motoryki oraz napięciem mięśni. Występują również dolegliwości emocjonalne i motywacyjne.
Niestety nie da się wyleczyć tej choroby wieku podeszłego. Leczenie polega zatem przede wszystkim na leczeniu farmakologicznym, jednak w końcowej fazie chory najczęściej jest całkowicie niesamodzielny.
Choroba Alzheimera
Choroba Alzheimera to – podobnie jak Parkinson – nieuleczalna, przewlekła choroba neurozwyrodnieniowa mózgu, podczas której występuje postępujące zanikanie komórek nerwowych. Pierwszymi objawami tej choroby wieku starczego są zaburzenia pamięci i funkcji poznawczych. W kolejnych stadiach występują zaburzenia mowy oraz zaburzenia wzrokowo-przestrzenne, niemożliwość uczenia się i myślenia przyczynowo-skutkowego, a także urojenia.
We wczesnych stadiach choroba jest leczona poprzez łagodzenie objawów przy pomocy leków, takich jak galantamina czy donepezil, jednak w końcowym okresie trwania choroby chory potrzebuje całodobowej, specjalistycznej opieki.
Demencja starcza
Powszechnym schorzeniem u osób starszych jest także demencja starcza, polegająca na utracie wyższych czynności korowych i ich upośledzenie. W wyniku choroby zmniejszona zostaje sprawność umysłowa, co negatywnie odbija się na funkcjach poznawczych – zapamiętywaniu, rozumowaniu, logicznym myśleniu czy orientacji.
Na początkowym etapie demencja starcza – czyli otępienie – może być trudne do wykrycia – objawia się najczęściej zapominaniem o umówionych spotkaniach i planach oraz myleniem imion, a także gubieniem się w znanych miejscach. Najczęstszą przyczyną tej choroby starości jest Alzheimer, ale na jej rozwój mogą wpływać także urazy głowy, guzy mózgu czy choroba alkoholowa. Otępienie starcze jest niestety nieuleczalne, a leczenie farmakologiczne oraz zmiana stylu życia i diety mogą jedynie wpłynąć na złagodzenie objawów.
Inne problemy zdrowotne osób starszych
Jak wspomnieliśmy wcześniej, wymienione przez nas dolegliwości to tylko niektóre choroby starcze. Poza nimi występuje wiele różnego rodzaju schorzeń, na które również narażeni są przede wszystkim seniorzy. Można tu wymienić takie choroby wieku starczego jak senność starcza, nietrzymanie moczu i kału (czyli inkontynencja), reumatyzm, osteoporozę, miażdżycę czy powszechną przede wszystkim wśród seniorów żyjących samotnie depresję.
Pamiętajmy jednak, że starzenie się nie oznacza, że jesteśmy skazani na choroby starcze. O wieku podeszłym warto jednak pomyśleć jeszcze za młodu i prowadzić zdrowy tryb życia, stosować odpowiednią dietę i regularnie odwiedzać lekarza po 40. roku życia.
Źródła:
https://www.gov.pl/web/zdrowie/demencja
https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151060,choroba-parkinsona
https://www.mp.pl/pacjent/neurologia/choroby/151134,choroba-alzheimera
