Mówiąc o osobach zmagających się z depresją, najczęściej myślimy przede wszystkim o nastolatkach i młodzieży. Jednak depresja nie jest chorobą, która dotyka tylko poszczególnych grup wiekowych. Powszechnym problemem jest również depresja osób starszych – tym bardziej niebezpieczna, że często cicha i przeżywana w samotności.
Depresja starcza – objawy
O depresji – chorobie objawiającej się przede wszystkim długotrwałym zniechęceniem, brakiem energii życiowej, przygnębieniem i poczuciem zrezygnowania – w ostatnich latach mówi się coraz więcej. I bardzo dobrze, ponieważ depresja w dalszym ciągu przez część społeczeństwa postrzegana jest jako coś wstydliwego i stygmatyzującego. Im więcej o depresji mówimy głośno i im bardziej uświadamiamy ludzi, tym większa jest szansa, że kolejna osoba wyjdzie z potyczki z tą chorobą zwycięsko. Jednak poza głównym nurtem rozmów o tym schorzeniu, często za zamkniętymi drzwiami opustoszałych mieszkań, swoje dramaty w ciszy przeżywają seniorzy. Depresja starcza jest cicha, mało ostentacyjna i – niestety – często katastrofalna w skutkach.
Depresją starczą nazywamy chorobę okresu starości (czyli występującą po 60-65. roku życia), która objawia się długotrwałymi zaburzeniami nastroju, nieustającym uczuciem smutku, frustracji, złości czy bezradności. Z uwagi na to, że – jako społeczeństwo – często starość postrzegamy jako czas zadumy i zatroskania (np. po śmierci współmałżonka i życiu samemu), zaburzenia nastroju u seniorów odbieramy jako coś naturalnego, co z kolei sprawia, że depresja u osób starszych bywa trudna do wykrycia. Objawami depresji starczej mogą być:
- unikanie spotkań towarzyskich – zarówno rodziny, jak i znajomych;
- niemożność czerpania radości z czynności, które wcześniej ją dawały;
- brak zainteresowania życiem i tym, co dzieje się dokoła (nie tylko w perspektywie „domowej”, ale także bardziej ogólnej);
- obojętność na swój stan zdrowia;
- powtarzające się uczucie zmęczenia, spotęgowane nawet przy wykonywaniu nawet najprostszych czynności;
- poczucie bezużyteczności, występujące przede wszystkim u seniorów mieszkających samemu;
- poczucie winy, spowodowane zazwyczaj wydarzeniami z przeszłości (dotyczące na przykład zmarłego już małżonka);
- myśli samobójcze.
Warto mieć świadomość tego, że depresja wieku podeszłego może objawiać się także problemami somatycznymi. Mogą o niej świadczyć między innymi powtarzające się bez konkretnej przyczyny bóle brzucha, karku czy głowy, zaburzenia snu czy zmniejszony apetyt i dolegliwości układu pokarmowego.
Jak często występuje depresja u osób starszych?
Depresja u seniora jest problemem powszechniejszym, niż pozornie może się wydawać. Według naukowców z Uniwersytetu Simona Frasera – a dokładniej Johna Besta i jego zespołu – którzy przeprowadzili dogłębne badania na ponad 50 tysiącach osób (Canadian Longitudinal Study on Aging [CLSA]) prawdopodobieństwo wystąpienia depresji faktycznie zmniejsza się po okresie dojrzewania, czyli w wieku dojrzałym, jednak ponownie wzrasta po ukończeniu 70. roku życia.
Obecnie szacuje się, że depresja starcza może dotyczyć 10-20 procent osób starszych, ale istnieją podejrzenia, że odsetek ten może być nawet dwukrotnie wyższy. Wątpliwości wynikają z faktu, że depresja u osób starszych często ma inny przebieg niż u ludzi młodszych i nie musi wyglądać „klasycznie”. Specjaliści wskazują tu na depresję agitowaną, która objawia się między innymi nadmiernym pobudzeniem ruchowym i wykonywaniem wielu czynności (zazwyczaj niezbyt produktywnych). Z boku tego typu ruchliwość może nie przypominać depresji, co utrudnia jej podejrzenie u bliskich starszej osoby.
Odwołując się jeszcze raz do badania Johna Besta i jego zespołu, warto zaznaczyć, że częściej, szczególnie po ukończeniu 80 lat, objawy depresji starczej są widoczne u kobiet. Nie wskazano natomiast na konkretne powody, dla których depresja osób starszych występuje częściej niż przed 60-65. rokiem życia, niemniej można założyć, że duże znaczenie mają takie czynniki jak brak samodzielności, samotność i strata współmałżonka czy pogarszający się stan zdrowia.
Depresja wieku podeszłego – jak ją leczyć?
Podobnie jak w przypadku młodszych osób, depresja u seniora jest schorzeniem, które można leczyć. Jednak przede wszystkim warto zwrócić uwagę na to, jacy seniorzy przede wszystkim zapadają na depresję. Okazuje się bowiem, że na depresję starczą częściej zapadają seniorzy mieszkający w domach opieki niż ci, którzy na co dzień przebywają we własnym domu czy mieszkaniu. Pamiętajmy zatem o tym, że, o ile to możliwe, warto starszej osobie zapewnić komfortowe warunki w towarzystwie osób najbliższych.
Depresja u osób starszych jest najczęściej leczona na jeden z następujących sposobów:
- poprzez psychoterapię – terapia pomaga seniorom zrozumieć przyczyny depresji oraz wypracować schematy myślenia i zachowania, które mogą pomóc zminimalizować objawy depresji i poradzić sobie z nią;
- poprzez leczenie farmakologiczne – leczenie farmakologiczne polega na przyjmowaniu leków antydepresyjnych przez wskazany czas (zazwyczaj jest to okres kilku miesięcy). Trzeba jednak pamiętać, że takie leczenie może wiązać się z dokuczliwymi skutkami ubocznymi – bólami brzucha, biegunkami czy sennością.
Co można zrobić z pozycji syna, córki, wnuka, wnuczki lub innej bliskiej osoby? Dbać o seniora i w miarę możliwości poświęcać mu czas, angażować do codziennego życia rodzinnego i dawać do zrozumienia, że nieustannie jest potrzebny i ma po co oraz dla kogo żyć.
Depresja u seniora – świadomość problemu to podstawa
Jak wspomnieliśmy wyżej, depresja wieku podeszłego ma różne oblicza i nie zawsze jest łatwo zauważalna. Dlatego podstawą w walce z tym problemem jest świadomość, że depresja starcza jest zjawiskiem powszechnym i może dotknąć każdego seniora.
Świadomość możliwości wystąpienia depresji starczej powinni mieć nie tylko sami seniorzy, ale również ich bliscy. Zwracajmy uwagę na nietypowe zachowania bliskich osób i nie pozostawiajmy ich samych sobie. Wówczas walka z depresją będzie znacznie łatwiejsza.
Źródła:
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0165032721009149?via%3Dihub
https://www.gov.pl/attachment/23ec06fe-32f1-46d9-9998-e3abd0aea871
https://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201404_Geriatria_005.pdf
https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/choroby/69882,depresja
