Zmarszczki na twarzy i siwe włosy, wiotka skóra oraz coraz słabsza kondycja… chyba wszyscy chcielibyśmy tego uniknąć. Chociaż upływającego czasu nie da się zatrzymać, starość nie u wszystkich osób przebiega w jednakowy sposób. Kiedy zaczyna się starość i jak objawia się starzenie się organizmu? Poszczególne etapy starości opisujemy w artykule.
Co to jest starość?
Przede wszystkim warto odpowiedzieć na pytanie, co to jest starość? Czy istnieje uniwersalna definicja tego pojęcia?
Z naukowego punktu widzenia starością nazywamy stan będący efektem starzenia się organizmu i ostatni okres życia u ludzi. O „wejściu” w starość decydują przede wszystkim względy biologiczne, jednak starzenie się jest nierozerwalnie złączone także ze sferą poznawczą, społeczną i emocjonalną. Z perspektywy medycyny okres starości zaczyna się w momencie, gdy komórki organizmu zaczynają się wolniej i słabiej regenerować, a narządy wewnętrzne ulegają zużyciu. Z tego względu medycyna uznaje, że proces starzenia się rozpoczyna się w wieku 60-65 lat.
Na marginesie warto dodać, że z punktu widzenia społecznego okres starości jest dość płynny i zmieniał się na przestrzeni wieków. Ludzie starożytni żyli średnio około 35 lat, więc już 30-latek był uważany za starego, a w kolejnych wiekach średnia długość życia konsekwentnie rosła, co było spowodowane postępem w higienie, rozwojem medycyny czy wynalezieniem szczepionek. A więc kto wie, może w mniej lub bardziej odległej przyszłości granica między wiekiem średnim a starością znów przesunie się o kilka lat dalej…?
Etapy starości
Póki co skupmy się jednak na tu i teraz. Obecnie ostatni okres życia człowieka dzieli się na trzy etapy: starość wczesną, późną oraz długowieczność. Kiedy zaczynają się poszczególne etapy starzenia się człowieka, jak długo trwają i w jaki sposób się objawiają?
Okres starości wczesnej
Pierwszym etapem starości jest okres starości wczesnej, nazywany również wiekiem podeszłym. Formalnie o wieku podeszłym mówimy wtedy, gdy człowiek kończy 60 lat, jednak w rzeczywistości granica miedzy wiekiem średnim a podeszłym jest bardzo płynna. Przede wszystkim zależy ona od tego, kiedy pojawiają się pierwsze objawy starości – pogłębiające się zmarszczki, wiotczejąca i wysuszająca się skóra, siwe włosy czy spadek masy mięśniowej. Te z kolei u jednych osób mogą pojawić się wcześniej, u innych – później.
To, w jakim wieku faktycznie zaobserwujemy u siebie cechy starości, zależy od wielu czynników. Należy tu wymienić przede wszystkim tryb życia (wolniej starzeją się osoby prowadzące aktywny tryb życia), stosowaną dietę czy używki, takie jak wyroby tytoniowe czy alkohol, które przyczyniają się do obumierania komórek. Na szybkość starzenia się mogą mieć również przewlekłe choroby czy charakter pracy. Formalnie uznaje się, że okres starości wczesnej kończy się w wieku 75 lat.
Wiek starczy – cechy starości późnej
Po ukończeniu 75. roku życia, a co za tym idzie, okresu starości wczesnej, następuje tak zwana starość późna, czyli wiek starczy. Wówczas bardzo często do objawów fizycznych (między innymi wspomniane wyżej wiotczenie skóry, pogłębianie się zmarszczek i siwienie), dochodzą inne cechy starości, mogące utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Gdy proces starzenia się organizmu przyspiesza, często występuje postępujące ograniczenie samodzielności i systematyczne, coraz silniejsze uzależnianie się od otoczenia. Człowiek w wieku starczym ma także coraz mniejszą zdolność adaptacyjną pod kątem psychospołecznym i biologicznym.
Z wymienionych wyżej powodów, to właśnie osoby w wieku powyżej 75. roku życia często wymagają opieki bliskich lub specjalistów. Wiek starczy trwa do 90. roku życia.
Wiek sędziwy, czyli końcowe starzenie się organizmu
Ostatnim etapem starości, a zarazem życia człowieka, jest wiek sędziwy, nazywany także długowiecznością. Zaczyna się on w 90. roku życia i trwa aż do śmierci. W wieku sędziwym następuje intensywne nasilenie się objawów charakterystycznych dla starości wczesnej i późnej. Choć nie jest to regułą, dziewięćdziesięciolatkowie i osoby starsze często zmagają się z ograniczeniami fizycznymi i psychicznymi. Zachodzące w organizmie liczne zmiany w układzie sercowo-naczyniowym, mięśniowo-stawowym, nerwowym, krążeniowym czy odpornościowym sprawiają, że w wieku starczym pojawiają się choroby takie jak cukrzyca, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze, choroba Alzheimera czy Parkinsona oraz demencja starcza.
Kiedy człowiek zaczyna się starzeć – objawy starości
Kiedy człowiek zaczyna się starzeć? Jak wspomnieliśmy wyżej, według medycyny początek starości ma miejsce w 60-65 roku życia. Jednak pierwsze objawy starości – czy też, mówiąc bardziej precyzyjnie, starzenia się organizmu – można zaobserwować znacznie wcześniej. Już po 30. roku życia na twarzy można zaobserwować pierwsze zmarszczki, będące sygnałem, że komórki w organizmie zaczynają się regenerować wolniej.
Wiemy zatem, kiedy twarz zaczyna się starzeć. Z biegiem lat objawów, takich jak pojawiające się siwe włosy, zmarszczki czy słabsza wytrzymałość organizmu, przybywa, a w wieku 60-65 lat są już one wyraźnie widoczne oraz mogą znacząco wpływać na codzienne życie.
Do objawów starzenia się zalicza się także:
- pogorszenie wzroku, słuchu, smaku;
- coraz słabsze, wypadające włosy;
- słabsze, bardziej podatne na złamanie kości;
- sztywne, spowodowane zwapnieniami stawy;
- zanik masy mięśniowej;
- zmniejszanie się mózgu;
- zmniejszająca się objętość płuc;
- aktywność motoryczna w przewodzie pokarmowym maleje.
Proces starzenia się – czy można go zatrzymać?
Nie wiemy, co przyniesie przyszłość. Póki co jednak procesu starzenia się nie można zatrzymać. Można jednak postarać się, by starość przebiegała jak najłagodniej i by nie była naznaczona schorzeniami, chorobami i dolegliwościami psychofizycznymi.
O udaną starość najlepiej zadbać… w młodości. Już w wieku dojrzałym warto dbać o odpowiednią, zbilansowaną dietę i zdrowy tryb życia. Po 40. życia dobrze jest również regularnie udawać się na wizyty kontrolne u lekarza.
Źródła:
