Niewydolność nerek u starszych osób – objawy, przyczyny i leczenie

osoba starsza opowiadająca o swojej niewydolności nerek

Chociaż przewlekłej chorobie nerek często towarzyszą niewielkie objawy lub nie ma ich o ogóle, choroba ta może mieć bardzo poważne konsekwencje dla zdrowia, a nawet życia seniora. Jak leczy się niewydolność nerek u starszej osoby i jakie są przyczyny tego schorzenia? Między innymi na te pytania odpowiadamy w artykule.

Czym jest niewydolność nerek?

Niewydolność nerek definiowana jest jako upośledzenie prawidłowej czynności nerek, które jest niemożliwe do wyrównania za pomocą kompensacyjnych mechanizmów organizmu. W praktyce oznacza to, że nerki stopniowo tracą możliwość pełnienia swoich funkcji, przede wszystkim – filtrowania krwi.

Ze względu na to, że problemy z nerkami mogą mieć różny charakter (dotyczący zarówno dynamiki zachodzących w tych narządach zmian, jak i ich rozmiaru), medycyna niewydolność nerek dzieli na dwa rodzaje:

  • ostre uszkodzenie nerek (OUN) – schorzenie, które często nazywane jest również ostrą niewydolnością nerek, polega na upośledzeniu funkcji narządów, do którego dochodzi zazwyczaj w przeciągu od kilku godzin do kilku dni. OUN może być spowodowane innymi schorzeniami nerek, wynikającymi ze spożywania leków uszkodzeniami toksycznymi czy kamieniami w moczowodzie. Objawy są widoczne najczęściej u osób w podeszłym wieku oraz zmagających się z chorobami takimi jak cukrzyca, niewydolność krążenia, sepsa czy przewlekła choroba nerek;
  • przewlekła niewydolność nerek (PNN) – dolegliwość ta nazywana jest również przewlekłą chorobą nerek (PChN) i polega na stopniową, postępującą na przestrzeni miesięcy lub lat niewydolnością nerek. Podobnie jak OUN, przewlekła niewydolność nerek często jest wynikiem innych chorób dotyczących tego narządu, ale nie tylko. Przyczyny PChN to między innymi kłębuszkowe zapalenie nerek, cukrzyca czy otyłość.

Przewlekła niewydolność nerek – stadia

Kiedy niewydolność nerek u starszych osób jest diagnozowana jako przewlekła? Zazwyczaj przewlekły charakter choroby stwierdza się, jeżeli objawy upośledzenia nerek nie zmniejszają się w ciągu 3 miesięcy.

Medycyna wyróżnia pięć stadiów przewlekłej niewydolności nerek, które wyznacza się na podstawie wartości GFR. Jest to wskaźnik filtracji kłębuszkowej, będący sumą przesączeń we wszystkich czynnych kłębuszkach nerkowych. Stadia przewlekłej niewydolności nerek przedstawia poniższa tabela.

Stadium PChN

Nazwa opisowa stadium

GFR (ml/min)

1

Choroba nerek z GFR na prawidłowym poziomie

≥90

2

PNN wczesna

60-89

3

PNN umiarkowana

30-59

4

PNN ciężka 

15-29

5

PNN schyłkowa (mocznica)

<15 lub leczenie dializami

 

Diagnostyka przewlekłej niewydolności nerek odbywa się na podstawie utrzymujących się dłużej niż 3 miesiące cech uszkodzenia nerek, ale do potwierdzenia diagnozy niezbędne jest przeprowadzenie badań moczu i stężenia kreatyniny w surowicy krwi. Można również przeprowadzić USG nerek. Badania umożliwiają precyzyjne określenie stadium choroby.

Objawy chorych nerek

Jak wspomnieliśmy wcześniej, objawy chorych nerek na początku mogą być znikome, a wręcz niezauważalne. Jednak niewydolność nerek u starszych osób zazwyczaj objawia się już w wyraźny sposób, co przyspiesza zdiagnozowanie problemu.

Niewydolność nerek może objawiać się w różny sposób, dlatego choroba może być mylona z innymi dolegliwościami. Objawem ze strony układu moczowego może być częste (zwłaszcza w nocy) oddawanie moczu, ale także zmniejszenie ilości moczu lub bezmocz i ból w obszarze nerek. Mogą pojawić się również sygnały ze strony układu krążenia (duszności, nadciśnienie tętnicze, zaburzenie akcji serca), pokarmowego (zaburzenia smaku, brak apetytu, bóle brzucha, krwawienie z przewodu pokarmowego czy nudności i wymioty), krwionośnego (niedokrwistość i krwawienia z nosa) czy układu nerwowego (drżenie i mrowienie kończyn, zaburzenia koncentracji, pamięci czy snu).

Niewydolność nerek u starszej osoby może dawać także ogólne objawy, które łatwo jest „zrzucić” na postępujący wiek i naturalne starzenie się organizmu. Chodzi tu między innymi o utratę masy ciała, znużenie oraz osłabienie.

Problemy z nerkami – przyczyny

Niewydolność nerek, a co za tym idzie, mocznica u seniorów, jest dolegliwością powszechną. Szacuje się, że globalnie z przewlekłą niewydolnością nerek zmaga się nawet 10% populacji. W samej Polsce jest to około 4,7 miliona osób, choć, biorąc pod uwagę fakt, że wiele osób choruje nieświadomie i choroba w pierwszym stadium może przebiegać niemal bezobjawowo, liczba chorych osób może być jeszcze większa.

Najczęściej przewlekła i schyłkowa niewydolność nerek biorą się z rozwijających się innych schorzeń tych narządów. Należy tu wymienić między innymi cukrzycową chorobę nerek i kłębuszkowe zapalenie nerek. Duże znaczenie mają jednak także choroby przewlekłe układu sercowo-naczyniowego, takie jakie miażdżyca czy nadciśnienie tętnicze, które mogą prowadzić do uszkodzenia nerek. Przyczyny PChN to często także wielotorbielowate zwyrodnienie nerek, kamica czy śródmiąższowe choroby nerek.

Im szybciej zostanie wykryta niewydolność nerek, tym większe są szanse na skuteczne leczenie. Dlatego osoby znajdujące się w grupie ryzyka powinny pamiętać o regularnych badaniach kontrolnych. W grupie ryzyka znajdują się przede wszystkim osoby:

  • chorujące na cukrzycę, choroby serca, miażdżycę czy nadciśnienie tętnicze;
  • zmagające się z otyłością;
  • palące wyroby tytoniowe;
  • często korzystające z dostępnych bez recepty leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.

Czy niewydolność nerek jest uleczalna?

Czy niewydolność nerek jest uleczalna? To zależy od charakteru choroby. Ostre uszkodzenie nerek, przy szybkiej reakcji, może być wyleczone, jednak już przewlekła choroba nerek jest procesem nieodwracalnym, a leczenie przebiega do końca życia.

Leczeniem niewydolności nerek zajmuje się nefrolog. Samo leczenie polega natomiast na leczeniu przyczyny schorzenia oraz podjęciu działań, mających na celu zmniejszenie postępowania choroby. Podczas leczenia stosuje się zatem leki na niewydolność nerek, które zmniejszają białkomocz oraz leki na nadciśnienie i miażdżycę. Dużą rolę odgrywa również zmiana stylu życia (zaprzestanie palenia tytoniu), stosowanie odpowiedniej diety (przeciwko nadciśnieniu, miażdżycy i odpowiedniej dla nerek) oraz niestosowanie leków, które mogłyby uszkadzać nerki.

Warto pamiętać o tym, że niewydolność nerek u starszej osoby nie jest czymś, co musi mieć miejsce. Można zwiększyć swoje szanse na uchronienie się przez problemami z nerkami, rezygnując z palenia papierosów, spożywania produktów z mniejszą ilością białka oraz wdrożeniem natychmiastowego leczenia nadciśnienia, jeśli zostało zdiagnozowane.

Problemy z nerkami – rokowania i powikłania

Chociaż problemy z nerkami skracają średnią długość życia, przy odpowiednio wczesnym wdrożeniu leczenia z chorobą można żyć wiele lat. Kluczowe znaczenie dla rokowań pacjenta ma to, w jakim stadium została wykryta niewydolność nerek. To jednak bywa problematyczne, bo – jak zaznaczyliśmy wcześniej – niewydolność nerek w pierwszym stadium, a nawet w późniejszych, może nie dawać widocznych objawów. Badania pokazują, że niewydolność nerek najbardziej skraca długość życia u młodych osób, a w szczególności u kobiet – według Australijskiego i Nowozelandzkiego Rejestru Dializ i Przeszczepów (ANZDATA) 15-letnia kobieta z niewydolnością nerek straci 33 lata życia.

Jakie są powikłania problemów z nerkami? Przede wszystkim, należy zauważyć, że sama mocznica, będąca ostatnim stadium choroby, jest bardzo niebezpieczna dla życia. Niewydolność nerek ma wówczas postać bardzo zaawansowaną, konieczne jest leczenie nerkozastępcze, a objawy są widoczne niemal we wszystkich narządach organizmu. PChN znacząco przyspiesza również rozwój miażdżycy i innych chorób sercowo-naczyniowych.

Do powikłań należy zaliczyć również zaburzenia elektrolitowe i gospodarki wapniowo-fosforanowej, przewodnienie, wystąpienie toksyn mocznicowych, przewlekłe stany zapalne, niedożywienie i niedokrwistość.

Niewydolność nerek u starszych osób jest problemem częstym, jednak wykryta odpowiednio wcześnie, nie musi być wyrokiem. Dlatego bardzo ważne jest wykonywanie regularnych badań – zwłaszcza w przypadku osób znajdujących się w grupie ryzyka.

 

Źródła:

https://www.mp.pl/pacjent/nefrologia/choroby/chorobyudoroslych/51919,przewlekla-niewydolnosc-nerek

https://journals.viamedica.pl/arterial_hypertension/article/download/12551/10386

https://diag.pl/pacjent/artykuly/mocznica-przewlekla-niewydolnosc-nerek-przyczyny-i-objawy-choroby/ 

Zapraszamy do kontaktu

Zostaw wiadomość, oddzwonimy do Ciebie

Odzwiedź nas w centrach rekrutacyjnych

Caring Personnel - centra rekrutacyjne
Centrum rekrutacyjne w Toruniu:

ul. Dominikańska 9
87-100 Toruń
(Nowy Arsenał, okolice Starego Miasta)

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
tel: +48 530 843 127

Centrum rekrutacyjne w Sosnowcu:

ul. 3 Maja 7
41-200 Sosnowiec

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
tel: +48 514 403 705

Centrum rekrutacyjne w Skarżysku-Kamiennej:

Legionów 122d pok. 104
26-110 Skarżysko-Kamienn

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
Prosimy o wcześniejszy kontakt telefoniczny:
tel: +48 501 710 100

Mobilny punkt rekrutacyjny w Rzeszowie:

Rekrutacja mobilna

e-mail: rekrutacja@caringpersonnel.pl
Prosimy o kontakt telefoniczny:

Zadzwoń lub wyślij sms
Biuro w Warszawie:

Biuro Obsługi Klienta

Wyślij wiadomość email

Formularz kontaktowy

Pola oznaczone * sa wymagane