Kuchnia niemiecka raczej nie wzbudza w Polsce takiej ekscytacji, jak kulinaria innych zakątków Europy – Włoch, Francji, Grecji czy Hiszpanii. Tymczasem warto mieć świadomość tego – zwłaszcza udając się do kraju naszych zachodnich sąsiadów w charakterze opiekunki seniora – że niemieckie potrawy są bardzo różnorodne. Co należy wiedzieć o jedzeniowych zwyczajach berlińczyków, monachijczyków czy dortmundczyków?
Niemiecka kuchnia – co warto o niej wiedzieć?
Przede wszystkim trzeba mieć świadomość tego, że mówienie ogólnie o „niemieckiej kuchni”, jest bardzo nieprecyzyjne – bo chociaż często wydaje nam się, że jedzenie w Niemczech nie jest tak wyraziste i oryginalne jak na przykład w krajach śródziemnomorskich, niemiecka kuchnia jest bardzo zróżnicowana i – w zależności od landu – czerpie inspiracje z innych źródeł.
Duży wpływ na zwyczaje kulinarne danego landu czy regionu Niemiec ma to, z jakim krajem sąsiadują. Okazuje się bowiem, że Niemcy są bardzo podatni na wpływy z innych kultur, dlatego potrawy niemieckie często czerpią inspiracje z kuchni krajów ościennych – przede wszystkim z Austrii czy Holandii, ale także z Francji i Szwajcarii. Co więcej – i to powinno być szczególnie ważną informacją dla wszystkich osób myślących o opiece nad seniorami w Niemczech – sporo cech wspólnych znajdziemy również w kuchni niemieckiej oraz polskiej.
Co szczególnie lubią jeść Niemcy? Dania mięsne – i to bardzo zróżnicowane! – cieszą się dużą popularnością praktycznie w całym kraju. Podobnie jest – i tu mrugamy okiem do Polaków udających się do pracy w Niemczech – z kapustą oraz ziemniakami, które są przyrządzane na różne sposoby. W kuchni niemieckiej nie brakuje jednak także dań lżejszych, wegetariańskich i wegańskich (ostatnie badania pokazały, że owoce i warzywa znajdują się na szczycie listy produktów spożywanych każdego dnia – aż 70%).
Czym cechuje się niemieckie jedzenie?
Mówiąc o tym, czym cechuje się niemieckie jedzenie, warto spojrzeć na poszczególne landy, bowiem potrawy, które cieszą się szczególnie dużą popularnością na przykład na południu kraju, nie zawsze muszą być ulubionymi na północy czy wschodzie:
- chociaż stolica Niemiec jest bez wątpienia najbardziej znanym miastem naszych zachodnich sąsiadów, tradycyjne potrawy berlińczyków są stosunkowo mało charakterystyczne. Wynika to z faktu, że Berlin niemal od zawsze był miastem wielokulturowym, czerpiącym inspiracje z wielu zakątków świata, przede wszystkim z Bliskiego Wschodu. Dobrą informacją z pewnością jest to, że w Berlinie – z uwagi na postępowość tego regionu – dużą popularnością cieszą się potrawy wegetariańskie i wegańskie, szczególnie polecane seniorom;
- zgoła inaczej sytuacja wygląda w Bawarii, gdzie dominują tłuste mięsa i syte, ciężkostrawne potrawy. Bawarczycy, jak powszechnie wiadomo, mają również słabość do piwa;
- w Badenii oraz w Szwarcwaldzie znajdziemy duże wpływy kuchni szwajcarskiej i francuskiej. W tych regionach można zaobserwować skłonności do dań lekkostrawnych, bogatych w warzywa.
Śniadanie niemieckie
Już śniadanie niemieckie może być pewnym odzwierciedleniem tradycyjnej kuchni naszych zachodnich sąsiadów. Na talerzach na początku dnia najczęściej króluje bowiem biała kiełbasa, czyli Weißwurst – w Bawarii nierzadko wzbogacona dodatkowo preclem, piwem i słodką musztardą. Oczywiście w całym kraju dużą popularnością cieszą się również różnego rodzaju szynki, przede wszystkim szwarcwaldzka (Schwarzwälden Schinken).
Jednak niemieckie śniadanie nie musi być aż tak ciężkostrawne. Wiele osób dzień rozpoczyna od bułeczek lub różnego rodzaju chleba z dżemem i konfiturą, ewentualnie serem żółtym lub twarogiem. Popularne są również owoce i jogurty. Do tego filiżanka herbaty lub kawy, którą – wbrew temu, co może się wydawać – Niemcy również uwielbiają!
Jak wygląda typowy niemiecki obiad?
Bardzo trudno jest stwierdzić, jak wygląda typowy niemiecki obiad – oczywiście ze względów, o których mówiliśmy wcześniej, czyli dużej różnorodności kuchni w poszczególnych landach. W większości dania niemieckie opierają się na mięsie – wieprzowinie, wołowinie, ale także gęsinie czy kaczce. Typowe niemieckie potrawy obiadowe to między innymi białe kiełbasy z kapustą, wieprzowa pieczeń po bawarsku, klopsy z bułki i wątróbki, zwane Leberknödelsuppe, a także Maultaschen, czyli pierożki z wędzonym boczkiem i szpinakiem.
Poza mięsem królują ziemniaki. Często pojawiają się na stole w formie tradycyjnej sałatki (tak zwane Kartoffelsalat), ale popularne są również ziemniaki w mundurkach, gotowane, pieczone czy ziemniaczane puree. Generalnie jednak tradycyjne niemieckie jedzenie nie jest bogate w warzywa i – choć młodsze pokolenie nieco odwraca ten trend – nikogo nie dziwi brak warzyw na obiadowym talerzu. Wyjątkiem jest kapusta, a także cebula, fasola czy szparagi.
W niektórych regionach popularne są również potrawy niemieckie na bazie ryb. Można tu wskazać choćby na wędzonego łososia, który podawany jest ze śmietaną i, niemalże obowiązkowo, z plackiem ziemniaczanym.
Dania niemieckie na kolację
Co wieczorami jadają Niemcy? Jedzenie, które zazwyczaj spożywane jest na kolację, bardzo przypomina to, co cieszy się dużą popularnością we wcześniejszych okresach dnia. Przede wszystkim będzie to więc pieczywo z wędlinami i serem oraz kiełbasy.
Na marginesie warto zaznaczyć, że Niemcy są prawdziwymi amatorami pieczywa i w całym kraju znanych jest przynajmniej trzysta rodzajów bułek i chlebów. Pieczywa, które cieszą się największą popularnością to tradycyjny chleb biały, czyli Weißbrot, a także chleb razowy (Szwarzbrot) oraz pszenno-żytni (Graubrot). Można się spotkać także z chlebem z dodatkiem dyni (Kürbiskernbrot) albo słonecznika i siemienia lnianego (Sonnenblumenkernbrot). Ze względu na dużą różnorodność chlebów i bułek, podejmując pracę opiekunki seniora w Niemczech, warto już na początku spytać podopiecznego lub podopieczną, jakie pieczywo preferuje.
Potrawy niemieckie a zdrowie seniora
Co jedzą starsi Niemcy? Dania tradycyjnej kuchni niemieckiej, jak można wywnioskować z powyższych opisów, nie należą raczej do lekkostrawnych. Wręcz przeciwnie, w wielu regionach, a przede wszystkim na południu kraju, dominują ciężkostrawne, tłuste niemieckie potrawy mięsne oraz kapusta, które, jak wiadomo, nie sprzyjają zdrowiu osób starszych. Lżejsze dania, a także owoce morza i ryby, są raczej domeną landów północnych, a zawierające duże ilości warzyw – graniczącego z Francją zachodu.
Kuchnia niemiecka jest dla seniorów niekorzystna także ze względu na napoje, które pije się w całym kraju. Niemcy są jednym z narodów pijących najwięcej piwa, a uchodzą również za naród mający słabość do kawy i herbaty, czy – w regionach przyfrancuskich – do wina. Tutaj też łatwo zauważyć, że są to w większości napoje nie wpływające na zdrowie seniora i sprzyjające chorobom układu sercowo-naczyniowego, cukrzycy czy demencji starczej.
Jak zatem widać, niemiecka kuchnia generalnie nie jest najzdrowszym wyborem dla osoby po 60. roku życia – zwłaszcza zmagającej się ze schorzeniami i dolegliwościami. Z tego względu niektóre tradycyjne dania niemieckie należy wyeliminować z jadłospisu podopiecznego i ewentualnie serwować je wyłącznie na święta i wyjątkowe okazje.
Kuchnia niemiecka – przepisy bezpieczne dla seniora
Czy zatem równie niebezpieczna i niezdrowa jest cała kuchnia niemiecka? Potrawy ciężkostrawne i tłuste stanowią dużą część kuchni tego kraju, jednak nie oznacza to, że w jadłospisie nie znajdziemy lżejszych i zdrowszych potraw. Oto kilka propozycji!
Zdrowa, idealna dla seniora kuchnia niemiecka – przepisy:
- zupa z soczewicy Linsensuppe – dla wielu osób to najlepsza zupa niemiecka, którą przygotowuje się z soczewicy. Tradycyjnie przygotowuje się ją na wywarze mięsnym, jednak dla seniorów lepszym rozwiązaniem będzie Linsensuppe na wywarze warzywnym – będzie ona lżejsza, mniej tłusta i mniej kaloryczna;
- zupa cebulowa – cebula jest bogata w witaminę C, co sprawia, że zupa cebulowa jest bardzo zdrowa. Tradycyjnie podaje się ją z grzankami;
- Erbsensuppe – czyli niemiecka zupa z zielonego groszku, którą przygotowuje się na bazie groszku, marchewki, sera camembert, selera ziemniaków i wywaru warzywnego;
- pstrąg – seniorom lubiącym dania rybne warto przygotować pstrąga podawanego z różnego rodzaju warzywami i kaszą;
- sałatka ziemniaczana Kartoffelsalat – tradycyjna i pewnie najlepsza sałatka niemiecka, to coś, czego nie odmówi żaden podopieczny. Przygotowując ją seniorowi, warto jednak odejść od klasycznego przepisu, według którego, sałatkę podaje się z majonezem. Jest to bardzo kaloryczny i ciężkostrawny produkt, który spożywany w dużych ilościach i przy wielu schorzeniach niekorzystnie wpływa na zdrowie. Lepszym rozwiązaniem będzie zastąpienie majonezu jogurtem naturalnym;
- białe szparagi – w sezonie od kwietnia do czerwca warto postawić na białe szparagi, do których – w przeciwieństwie do wielu warzyw – Niemcy mają słabość. Z czym jedzą je Niemcy? Dania na bazie szparagów białych można podawać z pietruszką i ziemniakami w sosie.
Jak widzisz, w kuchni niemieckiej można znaleźć potrawy, które będą smaczne i zdrowe dla seniora. W przypadku podopiecznych lubiących mięso warto dbać o to, by podawać im mięso gotowane zamiast smażonego i dania wzbogacać o gotowane warzywa.
Niemieckie napoje, czyli o tym, co piją nasi zachodni sąsiedzi…
Jak wspomnieliśmy wcześniej, ulubione niemieckie napoje, takie jak piwo, kawa, czy herbata nie należą do szczególnie zdrowych. Co prawda Niemcy uwielbiają również sok jabłkowy rozcieńczany wodą, czyli Apfelschorle, jednak mają słabość również do mniej zdrowych napojów „letnich” – wina białego wytrawnego mieszanego z wodą czy słodkich napojów typu cola czy fanta. Dobrą wiadomością jest jednak to, że Niemcy ochoczo piją duże ilości wody (co jest szczególnie ważne w kontekście osób starszych), a co więcej, lubią napary ziołowe – rumiankowe czy miętowe.
Ogólnie rzecz ujmując niemieckie jedzenie z pewnością nie należy do najzdrowszych, ale po głębszym zapoznaniu się z tą kuchnią niewątpliwie można znaleźć wiele wyjątkowych przepisów lekkostrawnych i zdrowych. Dobrze jest również po prostu porozmawiać z seniorem na temat jego preferencji żywieniowych.
Źródła:
https://ncez.pzh.gov.pl/choroba-a-dieta/dieta-lekkostrawna-2/
https://www.deutschland.de/pl/topic/zycie/kuchnia-niemiecka-co-jedza-niemcy-raport-zywieniowy-2020
