Zaburzenia adaptacyjne mogą pojawić się nagle. Co to jest i w jaki sposób radzić sobie z tą trudną sytuacją? Co zrobić, jeśli senior doświadczył silnego stresu lub traumy, która zmieniła jego postrzeganie rzeczywistości? Jaka jest rola opiekunki w procesie zdrowienia? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz poniżej.
Co to są zaburzenia adaptacyjne?
Zaburzenia adaptacyjne są reakcją emocjonalną i psychiczną organizmu na pojawienie się trudnych lub stresujących wydarzeń życiowych. Przekraczają one możliwości radzenia sobie z nimi seniorów, co sprawia, że rzeczywistość staje się ciężka do zaakceptowania. Mogą one stanowić więc reakcję na zmiany w otoczeniu, zmianę miejsca zamieszkania czy stratę bliskiej osoby. Opiekun powinien posiadać wiedzę, jak je rozpoznać, jak pomóc seniorowi z apatią lub innym schorzeniem, które burzy jego spokój i codzienność.
Zaburzenia adaptacyjne – jakie są ich przyczyny?
Powodów, które mogą wywołać zaburzenia adaptacyjne, jest wiele. Nie zawsze są to sytuacje oczywiste. Należy cały czas obserwować starszą osobę i zauważać zmiany w jej zachowaniu. Najczęstsze przyczyny powstawania zaburzeń adaptacyjnych, to:
- samotność lub utrata bliskich;
- pogorszenie się stanu zdrowia;
- diagnoza lekarska wskazująca na choroby przewlekłe;
- zmiany środowiskowe, np. przeprowadzka lub umieszczenie starszej osoby w domu seniora;
- negatywne zmiany w sytuacji materialnej, straty finansowe;
- stres związany z ograniczeniem sprawności fizycznej;
- nagłe wydarzenia losowe, takie jak wypadki.
Dlaczego zaburzenia adaptacyjne są tak częstą dolegliwością u osób starszych?
W organizmach osób starszych dochodzi do wielu nieuchronnych zmian biologicznych, emocjonalnych i społecznych. To właśnie przez to trudno im sobie poradzić z sytuacjami stresogennymi. Czują się osamotnieni, niezrozumiani. Często nie otrzymują od otoczenia właściwego wsparcia lub też nie chcą na to pozwolić, bo cierpią na inne schorzenia związane z wiekiem. Pojawiające się choroby, coraz mniejsza liczba przyjaciół i utrata członków rodziny może być powodem do powstawania różnych nieprawidłowości, w tym także zaburzeń adaptacyjnych. Warto podkreślić, że coraz częściej demencja u osób starszych może być jednym ze źródeł powstawania kłopotów z radzeniem sobie z rzeczywistością, poczucia zagubienia.
Jak zaburzenia adaptacyjne wpływają na komfort życia osób starszych?
Osoby doświadczające zaburzeń adaptacyjnych mają problemy z codziennym funkcjonowaniem społecznym. Odczuwają, często bez konkretnego powodu, silny smutek, lęk i brak akceptacji środowiska. Seniorzy mogą mieć wrażenie, że nie pasują już do pędzącego świata, nie potrafią za nim nadążyć. W ten sposób dochodzi do osłabienia ich motywacji, problemów ze snem lub brak apetytu. W skrajnych przypadkach zaburzenia adaptacyjne mogą prowadzić też do poważniejszych schorzeń, które wymagają natychmiastowego leczenia, dlatego tak ważne jest obserwowanie ich zachowania i reakcji na symptomy kłopotów z adaptacją.
Czy zaburzenia adaptacyjne to depresja?
Nie, choć oba schorzenia mogą mieć łudząco podobne objawy. Warto jednak podkreślić, że zaburzenia adaptacyjne są reakcją organizmu na konkretną sytuację, która wywołała silny stres i zwykle powinny one ustąpić, gdy problem ten zostanie rozwiązany lub senior przyzwyczai się do nowej sytuacji. Depresja to poważny, przewlekły stan, który wymaga podjęcia leczenia specjalistycznego. Jeśli jednak u osoby starszej objawy zaburzeń adaptacyjnych nie mijają mimo poczynionych ku temu starań, mogą one przerodzić się w depresję. Rolą opiekuna osoby starszej jest więc umiejętność trafnego rozpoznawania nie tylko schorzeń, ale i chorób, które dotyczą podopiecznego. Warto dowiedzieć się, jak rozpoznać urojenia u seniora, spadek humoru lub gorsze samopoczucie, które utrzymuje się przez dłuższy czas.
Zaburzenia adaptacyjne – jakie są ich objawy?
Jeśli symptomy depresji i zaburzeń adaptacyjnych są podobne, to na co opiekun powinien zwracać uwagę? Jakie zmiany w zachowaniu seniora mogą wskazywać na nieprawidłowości? Jeśli zauważysz następujące objawy u starszej osoby:
- problemy ze snem;
- lęk i niepokój;
- uczucie beznadziejności;
- zaburzenia odżywiania, w tym przede wszystkim brak apetytu;
- smutek i przygnębienie;
- wpatrywanie się w jeden punkt;
- unikanie rozmowy;
- wycofanie się;
- osłabienie motywacji;
- trudności w codziennym funkcjonowaniu,
to warto jest przede wszystkim obserwować, czy zmiany te powstały na skutek konkretnego wydarzenia lub traumatycznej, silnie stresogennej sytuacji, czy pojawiły się bez konkretnej przyczyny. Jeśli brak jest stresora, może to świadczyć o epizodach depresyjnych i konieczna jest fachowa pomoc.
Jakie są charakterystyczne cechy zaburzeń adaptacyjnych?
Zaburzenia adaptacyjne są reakcją organizmu na pojawienie się nagłego problemu, który wywołuje u starszej osoby duży stres. Wszystkie objawy pojawiają się dość szybko od konkretnej sytuacji, która jest źródłem zaburzeń. Jeśli jednak kłopot się rozwiąże lub też senior przyzwyczai się do nowej sytuacji, zmniejsza się nasilenie tych objawów. Dodatkowo przyjmuje się, że zaburzenia adaptacyjne przechodzą samoczynnie, zwykle do 6 miesięcy od zdarzenia, które je wywołało.
Czy nieleczone zaburzenia adaptacyjne mogą być groźne dla seniora?
Choć zaburzenia adaptacyjne często nie wymagają rozpoczęcia farmakoterapii, to jednak dużą rolę w procesie zdrowienia, ma wsparcie seniora przez najbliższe osoby, próba przepracowania sytuacji, które wywołały silny stres, a także obserwacja zachowania. W przeciwnym przypadku zaburzenia te mogą prowadzić do poważniejszych problemów zdrowotnych, takich jak zaburzenia lękowe czy depresja, co ogólnie wpływa na pogorszenie się stanu zdrowia starszej osoby.
Jakie leki na zaburzenia adaptacyjne warto przyjmować?
W poważniejszych przypadkach specjalista może zalecić stosowanie łagodnych leków przeciwlękowych lub antydepresyjnych, jednak nie zawsze jest to wymagane. Przede wszystkim przy silnych objawach zaburzeń adaptacyjnych, które znacząco wpływają na komfort życia seniora, warto jest skontaktować się z lekarzem rodzinnym lub psychiatrą. Dobrym pomysłem jest również rozpoczęcie terapii psychologicznej.
Zaburzenia adaptacyjne – jak wygląda leczenie?
Badanie wykazały, że skuteczna w leczeniu zaburzeń adaptacyjnych jest terapia poznawczo-behawioralna, która pozwala przepracować problem, z którym zetknęła się osoba starsza i z którym to nie może sobie samodzielnie poradzić. Istotne jest również wsparcie otoczenia i opiekuna i edukacja pacjenta, która pozwala zrozumieć sytuację.
Czy objawy zaburzeń adaptacyjnych mogą samoczynnie ustąpić?
Tak i w wielu przypadkach tak właśnie się dzieje. Objawy mogą całkowicie ustąpić po akceptacji nowopowstałej sytuacji lub też jej zmianie na lepsze. Kluczowe jest jednak duże wsparcie starszej osoby, wyjaśnienie jej, że jest to przejściowy stres oraz wskazania, w jaki sposób można wyjść z tego problemu. Warto pomyśleć również o opiece terapeutycznej.
Co zrobić, jeśli u seniora występują zaburzenia adaptacyjne?
Jeśli u podopiecznego zaobserwujesz zmiany w zachowaniu, które wskazują na zaburzenia adaptacyjne, bądź dla niego wsparciem. Spróbuj poświęcać mu więcej czasu, rozmawiaj z nim, a także wyjaśniaj zaistniałą sytuację. To pozwoli mu się uspokoić. Jeśli jednak to konieczne, a objawy stają się coraz silniejsze, skorzystaj z fachowej pomocy.
Zaburzenia adaptacyjne a inne choroby
Wiesz już, czym są zaburzenia adaptacyjne, ile trwają i w jaki sposób je rozpoznać. Często objawy mogą nasilać się w wyniku zmagania się z innymi chorobami, które pojawiają się wraz z wiekiem. Demencja, choroba Parkinsona czy Alzheimer mogą wzmagać poczucie osamotnienia, lęk przed przyszłością i być źródłem przygnębienia. Bądź wyrozumiały dla swojego podopiecznego, ponieważ upływ czasu jest nieuchronny i nigdy nie wiadomo, czy w przyszłości sami nie będziemy wymagać pomocy.
Rola opiekuna w życiu seniora
Dlaczego opiekun powinien mieć podstawową wiedzę na temat zaburzeń adaptacyjnych? Choć współpraca z osobą starszą to niewątpliwie wiele obowiązków, to jednak praca z ludźmi przynosi wiele satysfakcji. Ważne jednak, aby być osobą empatyczną, która potrafi w porę zareagować na pojawiające się problemy. Tak istotna jest więc podstawowa wiedza na temat najpopularniejszych schorzeń, które dotyczą seniorów. Jeśli jednak czujesz, że takie zajęcie jest dla Ciebie, sprawdź oferty pracy Caring Personnel.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czy zaburzenia adaptacyjne mogą pojawić się nagle?
Tak, często zaburzenia adaptacyjne są reakcją organizmu, która pojawia się nagle, zazwyczaj po niedługim czasie od wystąpienia zdarzenia stresogennego. Objawy mogą wystąpić od 1 do 3 miesięcy skutek negatywnej zmiany w życiu.
Czy traumatyczne sytuacje w życiu mogą wywołać zaburzenia adaptacyjne?
Wydarzenia takie, jak diagnoza choroby, przeprowadzka, utrata kogoś bliskiego, to najczęstsze przyczyny powstania zaburzeń adaptacyjnych. Oczywiście dla każdego seniora inna sytuacja może być postrzegana jako traumatyczna.
Czy przy zaburzeniach adaptacyjnych warto jest korzystać z pomocy psychologa?
Oczywiście, warto jest szukać profesjonalnej pomocy, takiej jak wsparcie psychologiczne lub psychoterapia. Specjaliści posiadają narzędzia, dzięki którym łatwiej jest znaleźć rozwiązanie problemu oraz wrócić do zdrowia.
Czy zaburzenia adaptacyjne mogą całkowicie ustać?
W większości przypadków zaburzenia adaptacyjne są stanem przejściowym, co oznacza, że mogą całkowicie ustać. Konieczne jest jednak wyeliminowanie czynnika wywołującego stres lub nauka seniora, w jaki sposób sobie z nim poradzić.
Czy zaburzenia adaptacyjne mogą nawrócić?
Jeśli zaburzenia adaptacyjne nie są leczone lub też pojawiają się nowe powody do silnego stresu, to trudno jest samodzielnie pokonać te problemy. Mogą one przerodzić się w poważniejsze stany lękowe lub zaburzenia depresyjne.
Przy zaburzeniach adaptacyjnych bardzo ważna jest pomoc innych. Rolą opiekunki w tym okresie jest ofiarowanie wsparcia i wykazanie się zrozumieniem. Dobrze jest również znaleźć fachowe wsparcie dla starszej osoby. Dzięki temu wszystko może wrócić do normy.
