Zapalenie płuc jest chorobą znaną już od wielu wieków. I chociaż współcześnie zdiagnozowanie zapalenia płuc nie jest traktowane jak wyrok, co miało miejsce jeszcze kilkadziesiąt lat temu, choroba ta nadal jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów w Polsce – zwłaszcza u osób powyżej 65. roku życia. Jak przebiega zapalenie płuc u starszej osoby? W jaki sposób objawia się ta choroba i na czym polega profilaktyka? Właśnie o tym opowiadamy w poniższym artykule.
Zapalenie płuc u osoby starszej – podeszły wiek jako czynnik ryzyka
Zapalenie płuc definiowane jest jako stan zapalny, który obejmuje pęcherzyki płucne oraz tkankę śródmiąższową. Szacuje się, że na zapalenie płuc w całej Europie choruje rocznie 5-12 osób na 1000. Jeśli tę statystkę przekładamy na grunt polski, okazuje się, że rocznie zapalenie płuc dotyka przynajmniej 300 000 osób. Chociaż choroba ta występuje u wszystkich grup wiekowych, podeszły wiek uznaje się za istotny czynnik ryzyka. Zapalenie płuc u osoby starszej występuje znacznie częściej – dane pokazują, że wśród osób po 75. roku życia częstotliwość występowania choroby wynosi nawet 34 osoby na 1000.
Powodów tego, że u seniorów tak często dochodzi do zapalenia płuc jest kilka. Przede wszystkim należy tu zwrócić uwagę na naturalne starzenie się organizmu, które prowadzi do zmniejszenia ruchomości oddechowej klatki piersiowej, zmniejszenia sprężystości miąższu płucnego i gorszego funkcjonowania mechanizmów obronnych dróg oddechowych. Mniejsza rezerwa czynnościowa organizmu sprawia, że obustronne zapalenie płuc u osoby starszej ma często ostrzejszy przebieg – dochodzi bowiem do zaburzenia równowagi organizmu, co może skutkować powikłaniami ogólnoustrojowymi.
Trzeba też zwrócić uwagę na powszechne choroby wieku starczego, które zwiększają ryzyko zachorowania na zapalenie płuc: cukrzycę, marskość wątroby czy choroby nerek. Istotne znaczenie mają też choroby układu oddechowego – na przykład rak płuc czy przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP).
Zapalenie płuc u osób starszych – objawy i przebieg
Jak przebiega zapalenie płuc u osób starszych? Objawy, które występują najczęściej, to gorączka, kaszel i duszność – wszystkie trzy symptomy występują u mniej niż 1/3 chorych w podeszłym wieku. Jednocześnie podkreśla się, że odczuwane duszności u seniorów mogą być nieco mniejsze, niż u pacjentów dorosłych, a zamiast gorączki często występują stany podgorączkowe, które mogą pozostać niezauważone. Inne dolegliwości, które mogą towarzyszyć zapaleniu płuc u seniora, to ból opłucnowy, który świadczy o procesie zapalnym występującym w opłucnej, ogólne osłabienie, przyspieszony oddech oraz zaburzenia świadomości.
Przyczyny praktyczne powodują, że zapalenie płuc dzieli się na dwa podstawowe dwa rodzaje:
- zapalenie płuc pozaszpitalne – środowiskowe, u chorych, którzy nie przebywają w szpitalu – w 30-40% pozaszpitalne zapalenie płuc spowodowane jest bakterią nazywaną dwoinką zapalenia płuc (Streptococcus pneumomiae);
- zapalenie płuc szpitalne – u chorych przebywających w szpitalu powyżej 48 godzin.
- W odniesieniu do seniorów wyróżnia się także dwa dodatkowe typu choroby: zapalenie płuc związane z pobytem w domu opieki oraz zachłystowe zapalenie płuc, występujące u pacjentów ze schorzeniami powodującymi zaburzenia połykania. Zapalenie płuc u starszej osoby w wyżej wymienionych wariantach najczęściej występuje u seniorów przebywających w domach opieki i nieprzestrzegającymi higieny jamy ustnej, co skutkuje kolonizacją patogennych bakterii.
Jak przebiega zapalenie płuc u osób starszych, ile trwa i jakie są rokowania? Na przebieg choroby w dużym stopniu wpływa ogólny stan zdrowia oraz ewentualne choroby współistniejące, jednak często występuje szybko postępujące osłabienie i gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia wraz z zaburzeniami świadomości. Leczenie zapalenia płuc polega przede wszystkim na podawaniu antybiotyku – w najczęściej trwa to kilka dni, ale w bardziej skomplikowanych przypadkach lekarz może zalecić leczenie antybiotykiem przez dwa, a nawet trzy tygodnie.
Zapalenie płuc u starszej osoby – rokowania
Czym skutkuje zapalenie płuc u starszej osoby? Rokowania, tak samo jak powikłania, mogą być różne i są zależne od wielu czynników, takich jak stopień zaostrzenia choroby czy schorzenia współistniejące. Najczęstsze powikłania zapalenia płuc to sepsa i gromadzenie się płynu w opłucnej, jednak duże znaczenie dla zdrowia i życia pacjenta może mieć też zaostrzenie przebiegu chorób przewlekłych.
Zapalenie płuc u osoby starszej leżącej, podobnie jak cukrzyca czy choroby układu krążenia u seniorów, nie może być ignorowane – tym bardziej powikłania po chorobie mogą wystąpić po wielu miesiącach. Dane pokazują, że w ciągu roku po hospitalizacji spowodowanej zapaleniem płuc umiera więcej pacjentów niż podczas ostrej fazy choroby. Specjaliści alarmują, że większe ryzyko zgonu utrzymuje się nawet przez kilka lat po wyzdrowieniu.
Biorąc pod uwagę zagrożenie dla zdrowia i życia, z jakim wiąże się zapalenie płuc, bardzo ważne są działania profilaktyczne: szczepienia przeciw wirusowi grypy oraz przeciw pneumokokom, a także unikanie palenia wyrobów tytoniowych.
Źródła:
https://podyplomie.pl/medycyna/10593,zapalenie-pluc-u-osob-w-podeszlym-wieku
https://www.mp.pl/pacjent/pulmonologia/choroby/65040,zapalenie-pluc
