O tym, jak duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania ludzkiego organizmu ma prawidłowa saturacja, większość z nas dowiedziała się przed trzema laty. To właśnie podczas epidemii koronawirusa lekarze, naukowcy i inni specjaliści zachęcali do regularnego mierzenia saturacji krwi przy pomocy pulsoksymetru. Szczególnie opiekując się seniorem, warto wiedzieć, jakie objawy daje niska saturacja u starszej osoby i czym może być spowodowana – tym bardziej że spadki saturacji nie są czymś, co pojawia się wyłącznie w kontekście zachorowania na Covid-19.
Saturacja u osób starszych – co to jest?
Przede wszystkim warto wiedzieć, czym w ogóle jest saturacja. Mówiąc najprościej, saturacja to nic innego jak nasycenie tlenem krwi. Określa ona ilość tlenu transportowanej przez ludzki organizm wraz z czerwonymi krwinkami.
Mierząc saturację, czyli poziom tlenu we krwi, łatwiej jest stwierdzić, czy poszczególne narządy wewnętrzne, takie jak płuca, oraz układ sercowo-naczyniowy, działają prawidłowo. O prawidłowej saturacji mówimy wtedy, gdy wartość wysycenia hemoglobiny tlenem (SaO2) mieści się w przedziale 95-100% – przy czym wartość 100% występuje raczej w czasie podawania tlenu (na ogół saturacja u osoby zdrowej wynosi 95-98%). Wartości z tego przedziału świadczą o tym, że prawie wszystkie krwinki czerwone przenoszą tlen.
Wartości, które uznaje się za zdecydowanie nieprawidłowe, to te wynoszące poniżej 90%, natomiast saturacja 80 u starszej osoby stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia.
Spadek saturacji – objawy
Biorąc pod uwagę to, co napisaliśmy wyżej, istotne jest, by wiedzieć, jak rozpoznać spadek saturacji. Objawy, na które należy zwracać szczególną uwagę podczas opiekowania się seniorem, to przede wszystkim:
- duszności i szybkie oddychanie – są to objawy spadku saturacji, które mogą być zauważone przez drugą osobę;
- świszczący oddech u osoby starszej – jest on związany z blokowaniem dróg oddechowych;
- bóle i zawroty głowy – warto zwrócić uwagę na to, czy osoba zmagająca się z dusznościami nie skarży się jednocześnie na dolegliwości bólowe w obrębie głowy;
- dolegliwości związane z układem sercowo-naczyniowym – niska saturacja u osób starszych może powodować również przyspieszone bicie serca, wysokie ciśnienie krwi oraz ból i kłucie w klatce piersiowej. Tego typu dolegliwości mogą powodować ogólny niepokój i dezorientację u seniora. Choroby układu krążenia u seniorów sprzyjają obniżeniu saturacji;
- zaburzenia koordynacji i widzenia – niska saturacja u starszej osoby może powodować zaburzenia pracy układu nerwowego i mięśniowego, co przekłada się na gorszą koordynację ruchową i problemy ze wzrokiem.
To oczywiście nie wszystkie objawy spadku saturacji. Warto mieć świadomość tego, że niska saturacja u osób starszych utrzymująca się przez dłuższy czas może objawiać się sinicą centralną – choroby, która jest bezpośrednim następstwem niedostatecznego utlenowania hemoglobiny w płucnych naczyniach włosowatych.
Niska saturacja u starszej osoby – kiedy może występować?
Istnieje wiele okoliczności, w których może występować spadek saturacji. Objawy niedostatecznego utlenienia krwi mogą towarzyszyć między innymi chorobom układu sercowo-naczyniowego oraz wrodzonym wadom serca, a także anemii, czyli stanowi, któremu towarzyszy brak zdrowych czerwonych krwinek. Poniżej skupiamy się na innych chorobach.
Niska saturacja przy POChP
Niska saturacja bardzo często występuje przy przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc (POChP). Saturacja ulega obniżeniu przede wszystkim przy chorobach płuc, które upośledzają przepuszczalność pęcherzyków płucnych dla tlenu. Do przyczyn POChP należą przede wszystkim czynniki środowiskowe i wdychane szkodliwe cząsteczki lub gazy oraz dym tytoniowy.
Według Światowej Organizacji Zdrowia WHO do 2030 roku POChP stanie się trzecią najczęstszą przyczyną zgonów w populacji ogólnej, co jednoznacznie wskazuje na to, jak dużym zagrożeniem dla zdrowia i życia jest ta choroba. Saturacja przy POChP powinna być regularnie badana.
Spadek saturacji przy koronawirusie
Jak wspomnieliśmy na początku, regularne badanie saturacji u osób starszych jest wskazane, gdy zmagają się one z koronawirusem. Obecnie, gdy Covid-19 coraz częściej przybiera postać choroby sezonowej leczonej w domu, istotne jest pamiętanie o tym, by skontaktować się z lekarzem rodzinnym, gdy saturacja u osób starszych chorujących na Covid-19 spada do 92%, oraz by wezwać pogotowie, gdy jest niższa niż 90%.
Niska saturacja może towarzyszyć także innym infekcjom dróg oddechowych, które wpływają na spożycie tlenu: przeziębieniu czy grypie.
Świszczący oddech u osoby starszej a astma
Niska saturacja występuje również u osób chorych na astmę – przewlekłą chorobę płuc. Ataki astmy powodują skurcze mięśni oskrzeli, przez co do płuc dochodzi mniej powietrza i trudniej jest wykonać wydech. W takich okolicznościach następuje nagły spadek saturacji krwi.
Niska saturacja u osób starszych
Jak widzisz, niska saturacja u osób starszych może świadczyć o różnych problemach zdrowotnych, a jej występowaniu sprzyjają różne choroby wieku starczego. Dlatego bardzo ważne jest regularne mierzenie saturacji – niezależnie od tego, czy opiekujesz się rodzicem w podeszłym wieku, babcią lub dziadkiem, czy seniorem w Niemczech.
Źródła:
https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/315021,pulsoksymetria
https://www.mp.pl/pacjent/pochp/podstawoweinformacje/54198,przewlekla-obturacyjna-choroba-pluc-pochp
